Kategoriler
Ekonomi Dünyası

Verimlilik

Verimlilik, günümüz dünyasının ekonomik sorunlarını çözümlemede kullanılan anahtar kavramlardan biri sayılır. Bir anlamda kalkınmanın itici gücüdür de. Ekonomilerin bir sektöründe gerçekleşen verimlilik artışları, başka sektörleri de harekete geçirir. Sürekli artan verimlilik de, akılcı ve çağdaş bir yönetim uygulamasıyla kalkınmayı hızlandırır. Yüksek verimlilik, dönemsel krizlerden etkilenmeyecek bir üretme gücü yaratır. Bir taraftan da verimliliğin artması, insanoğluna içinde yaşadığı doğayı ve toplumu kontrol etme gücü verir.

Genel olarak, üretim sürecine sokulan çeşitli girdilerle bu sürecin sonunda elde edilen ürünler arasındaki ilişkiyi ifade eden verimlilik, savurgan olmadan, kaynakları en iyi biçimde değerlendirmek anlamına gelir. Teknik tanımı da bundan pek farklı sayılmaz. Üretilen mal ve hizmet miktarıyla bu mal ve hizmet miktarının üretilmesinde kullanılan girdiler arasındaki oran, verimlilik miktarını gösterir ve çıktı/girdi şeklinde formüle edilir.

Ancak günümüzde yaşanan küreselleşme olgusu, yeryüzündeki pek çok faaliyeti birbiriyle ilişkili hale getirdi. Dünyanın madenlerinin nasıl kullanılacağı, hangi ülke topraklarının tarıma ayrılacağı, küresel ısınma karşısında özellikle enerji sektörünü ilgilendiren fosil yakıtların ne şekilde sınırlandırılacağı gibi tartışmalar, verimliliğin de kapsama alanını genişletti ister istemez. Artık verimlilik sözcüğünden sadece üretimdeki çıktı/girdi oranı değil; üretilen ürünün ve hizmetin kalitesindeki artış, çevrenin ve doğal yapının korunması, çalışanlara iyi yaşam ve çalışma koşulları sağlanması da anlaşılıyor.

Buradan çıkarak tanımlayabileceğimiz ‘toplam verimlilik’ anlayışı da verimliliği, çeşitli üretim ve çevre faktörleriyle teknolojik, ekonomik ve örgütsel yeteneklerin bir bileşimi demek oluyor.

Kategoriler
Ekonomi Dünyası

Verimlilik Nasıl Arttırılabilir ?

Eğer bir öğrenci; öğrenmeye hazırsa, niçin öğreneceğini biliyorsa, planlı çalışıyorsa, dikkatini konu üzerinde yoğunlaştırıyorsa, anlama gücünü geliştiriyorsa, öğrendiklerini aklında tutuyorsa, iyi ve hızlı oku-yabiliyorsa, ödev hazırlama konusunda yetkinse, sınavda başarılı olmanın yollarını kavramışsa, verimliliği daha da artar.

Bir işletme söz konusu olduğunda elbette faklılıklar vardır. Ürünlerin tasarımı ve bileşimleri sık sık gözden geçirilerek, pazar araştırmalarıyla edinilen tüketici eğilimlerine uygun olarak değişikliğe gidilir. Örneğin cep telefonlarının üretimi çok yakın tarihte başlamasına karşın, tasarımlarında epeyce değişiklik yapılmıştır. Kolaların ‘şekersiz’ olan çeşitleri ‘her ne kadar yanıltıcı bulunup reklâmları yasaklanmışsa da’ şu günlerde raflarda çokça yer kaplamaktadır, işte bu türden değişiklikler imalatı kolaylaştırıcı, maliyeti düşürücü, üretim akışını hızlandırıcı nitelikte ise verimlilik artar. Aynı ürün daha kısa sürede, daha az girdi kullanarak, daha ucuz üretilir ve daha çok satar.

Çağımızın, bilimsel ve teknolojik gelişmeler çağı olması, üretim sürecinde ve üretim tekniklerinde birçok yeniliklere yol açıyor. Bunlar da verimliliği doğrudan etkileyen faktörler. Bilimsel ve teknolojik gelişmelere ayak uydurabilen ülkeler, verimlilik artışında da başarı sağlayabilirler.
Üretim sürecinin kapsamında yapılacak değişiklikler de verimliliği artırıcı etki yaparlar. Örneğin, kullandığı hammaddeden vazgeçip onun yerine sadece yarı/mamul alıp işleyen bir işletme, bu yolla maliyeti ve riski fazla ünitelerini devreden çıkararak, verimliliğini artırmış olur. Artık inşaatlarda çimento + kum + su kullanılarak beton yapmak yerine, hazır beton kullanmayı müteahhitler bunun için tercih ediyorlar. Baklava böreği çok seven toplumumuzda, anneler oklavayla yufka açmak yerine, hazır yufka kullanarak emek ve zaman tasarrufu da sağlamış oluyorlar üstelik.

Verimlilik, örgütlenme ve yönetimde gelişmeler sağlamak yoluyla da artırılabilir. Amaçlanan hedeflere ulaşmak için yararlanılan araçların seçiminde, yerleşme planında, malzeme naklinde, üretim planlamasında, bilançoya yansıyacak aktif ve pasif varlıkların yönetilmesinde ve tabii en önemlisi insan yönetiminde başarılı olan işletme, verimlilik düzeyini de hızla yükseltir.

Üretimde kapasite kullanımı da verimliliği belirleyen faktörler arasında yer alır. Makine ve teçhizattan oluşan sabit sermaye kapasitesi ile işgücü, kısa sürede önemli miktarlarda artırılıp azaltılamaz. Düşük kapasite ile uzun süre çalışan bir işletmede yüksek verimlilik sağlanamaz
elbette. Kimi zaman ithalatta yaşanan darboğazlar, enerji sıkıntıları, işçi-işveren anlaşmazlıkları da verimlilik üzerinde olumsuz sonuçlar yaratır, işletme kapasite kullanımını artırmaya başladığı andan itibaren, verimlilik göstergeleri de yükselir.

Üretim girdilerinin kalitesi, işletme verimliliğine aynen yansır. Kalitesiz girdiler, üretimde aksamalara, önceden belirlenmiş standartlardan sapmalara yol açarak verimlilik üzerinde olumsuz etki yaratır, insan gücü verimlilikte yine önemini vurgular. Eğitimli, sağlıklı beslenen, iş kazalarından ve meslek hastalıklarından korunmuş, sorunlarını çözme yeteneğine sahip bir işgücü, yüksek verimliliğin başlıca güvencesidir.