■ işletme faaliyetlerinin daha sağlıklı ve verimli bir şekilde sürdürülebilmesi,

■ işletmenin kuruluş amaçları doğrultusunda verimliliğinin sağlanarak rekabet gücünün arttırılması,

■ işletme varlıklarının rasyonel yönetimi, yatırımların yönlendirilmesi, yönetim danışmanlığı, işletme içindeki kötü niyetli olsun olmasın hata, hile ve yolsuzluk benzeri hususların belirlenmesine yönelik olarak,

■ işletme bünyesinde yönetime bağlı, ancak yürüttüğü faaliyet yönünden bağımsız denetçiler tarafından yürütülen, denetimdir.

İç denetim, “Bir organizasyonun operasyonlarının etkinliğini artırmak, iyileştirmek, onlara değer katmak üzere tasarlanmış, nesnel ve bağımsız bir güvence ve danışmanlık sağlama faaliyetidir.” diye de tanımlanabilir. Aynı zamanda, yönetim, kontrol ve risk yönetimi süreçlerinin ne kadar etkin olduğunu ölçmek; bunları iyileştirmek için sistematik ve disiplinli bir yaklaşım getirmek; ve bu yolla işletmenin hedeflerini gerçekleştirmesine yardımcı olmak da iç denetimin işlevleri arasında yer alır.

Bu bilgiler bize işletmelerin iç denetim faaliyetlerine duydukları gereksinimin nedenlerini şu şekilde sıralamamıza yardımcı olur:

Sorumluluk ve hesap verebilme: işletmelerde, yöneticiler yetki ve sorumluluklarının bir kısmını, kendilerine bağlı olarak çalışanlara devrederler. Bu yüzden yöneticilerin, devrettikleri görevlerin, etkin bir şekilde yerine getirilip getirilmediğini ve işletme hedeflerinin bir parçasını oluşturan bireysel hedeflere ulaşılıp ulaşılmadığını bilmeleri gerekir, işte iç denetçiler, bilgi toplama, koşulları analiz etme ve problemleri tanımlama gibi işlemleri, konuların uzmanı oldukları için, yöneticiler adına (vekâleten) yaparlar.

Vekâlet teorisi: işletme sahipleri ve yöneticileri arasındaki ilişki ‘vekâlet verme’ye benzetilebilir. Bu yüzden bir vekil olarak görev yapan yöneticinin, söz konusu ilişkiden doğan borçlarını yerine getirirken ortaya çıkabilecek olumsuzluklar karşısında, işletme sahibini ikna edebilecek en önemli kontrollerden biridir, iç denetimler.

Yönetime danışmanlık ve yardım: Çağdaş bir iç denetçi, yönetime yardımcı olacak düzeyde eğitimli ve deneyimlidir. Sadece işletmedeki hata ve hileleri açığa çıkarmakla kalmayıp, benzer sorunlarla yeniden karşılaşılmaması için yöneticilere danışmanlık da yapar.

Tasarruf gereksinmesi: Bu denetimler sayesinde eksikliklerin fark edilerek düzeltilmesi, işletmelere maddi açıdan önemli tasarruflar sağlar. Bazen bu kazançlar, iç denetim biriminin yıllık maliyetini bile karşılar.

Hileli işlemlere karşı korunma gereksinmesi: Halka açık şirketlerdeki küçük pay sahipleri, bu şirketlerde yaşanan hileli işlemlerden sıklıkla zarar görürler, iç denetim fonksiyonu; işletmenin çalışanları, yöneticileri ve hatta yönetim kurulu üyeleri tarafından yapılabilecek hilelerin belirlenmesi ve bunların ortaya çıkmasını önleyici önerilerin getirilmesini de kapsar.

iç denetimin kapsamı ve amaçları genellikle yönetimin gereksinimlerine, işletmenin yapısına ve büyüklüğüne göre belirlenir.

İç denetçilerin başlıca sorumlulukları şunlardır:

■ İşletmeyi amaçlarına en doğru biçimde ulaştıracak politika ve prosedürlerin varlığını güvenceye almak.

■ Muhasebe ve iç kontrol sistemini incelemek.

■ Finans ve faaliyet bilgilerini incelemek.

■ Bir işletmede finansal olmayan kontroller de dahil faaliyetlerin etkinliği, verimliliği ve yeterliliğini incelemek.

■ Olabildiğince hileleri ortaya çıkarmak, önlemek ve yapılan işlemlerin iç ve dış düzenlemelere, kanunlara uygunluğunu incelemek.

Bir Cevap Yazın