Ülkemizde açılan ilk hava müzesi, 1971–1978 yıllarında faaliyet gösteren İzmir Cuma ovası Hava Müzesidir. Bu müzenin İstanbul’a tanışmasıyla oluşturulan Yeşilköy Havacılık Müzesi, 1999 yılına kadar Türkiye’nin tek hava müzesi olarak faaliyetini sürdürmüştür. 1999 yılında Etimesğut Hava Müzesinin ve 2002 yılında Türk Hava Kurumu Müzesinin açılmasıyla bütün Türkiye’deki hava müzesi sayısı üçe yükselmiştir. Bu müzeler içinde en büyük ve en gelişmiş koleksiyona sahip müze, hava harp okulunun içinde bulunan Yeşilköy hava müzesidir.

Yapımına 1977 yılında başlanan ve iki aşamalı olarak 1983 yılında bitirilen müze binasının iç mimarisi ve dekorasyonu kültür bakanlığı İstanbul Rölöve ve Anıtlar Müdürlüğü ile Mimar Sinan Üniversitesinin teknik eleman ve uzmanlarınca gerçekleştirilmiş ve müze 16 Ekim 1985 tarihinde ziyarete açılmıştır. Toplam 65.000 m kare alan üzerine kurulmuş olan müzede kapalı alan 2365 metre karedir. Açık alanın 12.000 metre karesi iki bölümden oluşan uç ak teşhir alanı olarak düzenlenmiştir.

Müze koleksiyonunda uç ak, uçaklarda kullanılan her türlü teçhizat, silah, malzeme, uçak motorları, pilotlara ve askeri personele ait kıyafet, her türlü madalya, nişan, bröve, şilt, plaket, sancak, flama, uçak maketi, büst, yazılı belge, tablo, fotoğraf ve film bulunmaktadır. Müzede açık ve kapalı olmak üzere ortalama 15.000 metre kareyi kaplayan iki ana bölümde sürekli sergileme yapılmaktadır. Bu bölümler de kendi aralarında alt bölümlere ayrılmıştır.

2363 metre kare olan kapalı alanının 1811 metre karesine sergileme salonları yerleştirilmiş, salonların içinde de genellikle tematik ve kronolojik sergileme yapılmıştır. Sergilemeye destek olarak fotoğraf, bilgi panosu, etiket, maket ve haritadan faydalanılmıştır. Sergileme salonları sırasıyla Şeref salonu, Türk Havacılığı salonu, hava kuvvetleri komutanı büstleri salonu, dünya havacılığı salonu, hangar, motor salonu, anılar salonu, silahlar salonu, kıyafetler salonu’dur. Şeref salonu, müze gezisinin başlangıç ve bitiş noktasıdır. Bu salonun sağında yer alan kapıdan gezilerek sürdürülen geziden sonra çıkış, yine bu salonda ana giriş kapısının karşısında yer alan kapıdan yapılmaktadır. Giriş kapısının tam karşısındaki duvarda ATATÜRK portresi, eski model bir uçak ve havacı üçlüsünü bir arada gösteren bir rölyef yer almaktadır. Salonda ayrıca yükseltilmiş bir podyum üzerinde Hava Kuvvetlerine bağlı üs ve filoların flamaları, cumhuriyet dönemindeki ilk hava şehitlerimizin büst ve kısa öz geçmişleri sergilenmektedir. Bütün salonlar gezildikten sonra sinema salonu, vestiyer, yayın odası, satış reyonu ve satış reyonu deposu da bu salonun giriş kapısının sağ tarafında yer almaktadır. Türk Havcılığı Salonu’nda sergilemenin tamamı vitrin içinde ve panolarda yapılmakta, on altı vitrin ve on üç panoda yer alan fotoğraf ve kısa anlatımlarla Türk havacılığının gelişimi ortaya konmaktadır. Salonun ortasındaki boş alanda da üç geniş vitrin içinde maket sergilemesi yapılmaktadır. Aydınlatmanın yapay olarak sağlandığı salonda, ayrıca tavana sasılı bir pilot sırt paraşütü de yer almaktadır. Hava kuvvetleri komutan büstleri Salonu’nun giriş kısmında döşemeden yükseltilmiş podyum üzerinde yapay çiçekler, duvarlarda yağlı boya tablolar, podyum üzerinde üsteğmen Ali Rıza’nın büstü ve duvarda ise Çanakkale’de düşürülen düşman uçağının pervanesi sergilenmektedir. Salonun ortasında yer alan üzeri yarım küre şeklinde kapatılmış virt rinde İzzet çelik oba’nın yaptığı dört uçak maketi yer alırken, duvarlarda hava kuvvetleri komutanlarının büstleri ve öz geçmişleri sergilenmektedir. Ayrıca yukarıdan asılmış olan pilot sırt paraşütü salonun tavanını tamamen kaplamıştır. Dünya havacılığı salonunda sergilemenin tamamı vitrin içinde ve panolarda yapılmaktadır. Dünya havacılığının gelişimini anlatan on üç vitrin ve on iki panoda yoğun olarak fotoğraf kullanılmaktadır. Bütün objelerin açık olarak yer aldığı sistemleri, pervaneler, motorlar, yağlı boya tablolar ve fotoğraflar sergilenmektedir. Daha önce açık bir mekân iken hangar’dan açılan giriş kapısı ile oluşturulan ve 2000 yılında düzenlemesi yapılan motor salonunda pervaneli uçaklar ve jet uç aklarına ait motorlar sergilenmektedir. Anılar salonunda kıyafetler ve küçük objeler üç duvarı boydan boya kaplayan vitrinlerde sergilenmektedir. Salonun dördüncü duvarından salonun ortasına doğru uzanan vitrin inde ise madalya, bröve ve nişanlar yer almaktadır. Salonun bir duvarında “göklerden gönüllere inenler” köşesi oluşturulmuştur. Burada pirinç levhalar üzerinde her senenin hava şehitlerinin listeleri vardır. Ayrıca buraya hava şehitleri anıtı’nın fotoğrafı da konulmuştur. Silahlar salonunda Türk yıldızları ve akronim takımları ile ilgili bir düzenlemenin yanı sıra, tabancalar, uçak kameraları, füzeler, toplar, kılıçlar, makineli tüfekler sergilenmektedir. Son sergileme salonu olan kıyafetler salonunda, mankenler üzerinde havacı subay, astsubay ve erlere ait eski ve yeni kıyafetler, paraşüt, muhabere cihazları, hava kuvvetleri komutanlığı ile komutanlarının fotoğrafları ve hava harp okulu öğrencilerinin kıyafetleri sergilenmektedir.

Kapalı alanda ayrıca ziyaretçinin kullanımına yönelik olarak sinema salonu, vestiyer ve satış reyonu bulunmaktadır. Ziyaretçiye kapalı olan 366 metre karelik idari kısımda idari bürolar, obje deposu, malzeme deposu ve kütüphane bulunmaktadır.

Açık sergileme alanları iç in, 12.000 metre kare de zemin betonlaşmış ve iki teşhir alanı oluşturulmuştur. Ancak düzenlenen bu alan yeterli gelmeyince yeşil alan üzerinde de sergileme yapılmıştır. 1 numaralı teşhir alanında, jet uçakları mekâna iki sıra halinde yerleştirilmek suretiyle sergilenmektedir. 2 numaralı teşhir alanında uç aklar ve uçaksavar silahları sergilenmektedir. Yeşil alanda ise uç akların sıra müzenin ana giriş kapısında uzanan yol üzerinde havacılığa emeği geçen on kişinin büstleri ve kısa öz geçmişleri yerleştirilmiştir. Birinci dünya savaşı hava şehitleri için dikilen anıt da müze binası ile kafeterya binası arasında bulunan yeşil alana yerleştirilmiştir.

Havacılık müzesi, sergilediği zengin koleksiyon dışında, düzenlediği etkinliklerle de dikkat çekmektedir. Müzenin en önemli etkinliği, her yıl düzenli olarak 16 Ekim’i kapsayan hafta sonu gerçekleştirilen Türkiye plastik model uçak yarışması’dır. 1987 yılında açılan Havacılık Müzesi Plastik Model Uçak Kulübü de her ayın ilk pazarında müzenin kapalı kafeteryasında toplanan üyeleri ile yarışmaya paralel etkinlikleri sürdürmektedir. Bunun dışında, müzenin giriş salonunda bulunan etli altı kişilik sinema ve konferans salonunda hafta iç i okul gruplarına hava kuvvetlerini ve havacılığı tanıtan kısa filmler seyrettirilmekte, hafta sonu ise ziyaretçilere müzenin film arşivinde bulunan dünya ve türk havacılık tarihiyle ilgili belgeseller gösterilmektedir. Müzenin giriş salonun8da bulunan satış reyonunda küçük hediyelik eşyalar satılırken, açık ve kapalı olmak üzere iki bölümden oluşan kafeterya kısmı ile ziyaretçilerin dinlenme ihtiyacı karşılanmaktadır.

Pazartesi ve Salı günleri dışında her gün 09:00-16:45 saatlerinde açık olan müzenin ziyaretçi yoğunluğu hafta sonları ve bahar aylarında, özellikle okulların açık olduğu dönemde artış göstermektedir. Müzenin yıllık ortalama ziyaretçi sayısı 50.000 civarında iken bu sayının ortalama 25.000 ni resmi yazı ile gelen okullar oluşturmaktadır.

Çağdaş bir müze olma yolunda ilerleyen birinci sınıf askeri müzelerimizden Yeşilköy havacılık müzesi, havacılık meraklılarına sunduğu görsel zenginliğin yanında, şehitlerimizin anıları ile donatılmış duygu yüklü, görülmeye değer bir mekan.

Sizin de o taraflara yolunuz düşerse mutlaka ama mutlaka Türkiyenin bu güzide müzesini gezin.

Hoşça kalın

Kaynaklar:

ANKARA: TSK. Dergisi sayı 388

Bir Cevap Yazın